به گزارش سلامترسانه به نقل از وزارت بهداشت، بیماریهای قابل انتقال بین انسان و حیوانات (زئونوزها) به بیماریهای عفونی گفته میشود که بین جانوران (عموماً مهرهداران) و انسان به صورت طبیعی قابل انتقال هستند. این بیماریها میتوانند توسط عوامل مختلفی از جمله ویروسها، باکتریها، قارچها، انگلها و پریونها ایجاد شوند. از مهمترین این بیماریها که در کشور ما وجود دارد، میتوان به تب مالت، سالک، هاری، سیاه زخم، کیست هیداتیک، لپتوسپیروز و تب خونریزیدهنده کریمه کنگو اشاره کرد.
از طرف دیگر به دلایل مختلف، خطر ورود بیماریهای دیگر مانند جنون گاوی، تب دره ریفت، آنفلوانزای پرندگان و… را نباید نادیده گرفت. براساس گزارشهای سازمان بهداشت جهانی، از میان عوامل بیماریزای عفونی، ۶۰ درصد از حیوانات به انسان منتقل میشوند و از میان ۱۵۶ بیماری نوپدید شناخته شده در انسان، ۷۵ درصد آن از بیماریهای قابل انتقال بین انسان و حیوان هستند. برای پیشگیری از ابتلا به این بیماریها، رعایت بهداشت شخصی، پرهیز از تماس با حیوانات آلوده اهلی و وحشی یا واکسیناسیون حیوانات اهلی و مصرف فرآوردههای دامی سالم توصیه میشود.
ثبت ۴۰۹ هزار مورد حیوان گزیدگی در سال گذشته
حیوان گزیدگی از آسیبهای جدی است که منجر به بیماری هاری میشود. در سال گذشته، ۴۰۹ ۲۲۱ مورد (میزان بروز ۴۷۶ در صد هزار نفر) در کشور شناسایی شد که همه آنها برای انجام اقدامات پیشگیری شامل شستشوی محل گزش و تزریق واکسن و سرم به واحدهای مراقبت و پیشگیری از هاری مراجعه کردهاند.
بیشترین حیوان گزیدگی در استانهای تهران و شمال کشور
بیشترین موارد حیوان گزیدگی در استان تهران و بعد از آن در استانهای گیلان و مازندران و گلستان اتفاق افتاده است. در این سال ۲۴ مورد ابتلا به هاری که منجر به مرگ شده است شناسایی شد. متأسفانه تعدادی از این موارد پس از حیوان گزیدگی یا به مراکز خدمات جامع سلامت مراجعه نکرده و یا مراحل درمان و واکسیناسیون را به طور کامل انجام ندادهاند. بیشترین موارد مبتلا به هاری در استان مازندران سپس گیلان، البرز و کرمان گزارش شده است ولی امکان بروز آن در همه استانها وجود دارد.
تشخیص ۷۹ مورد تب خونریزیدهنده کریمه کنگو
تب خونریزیدهنده کریمه کنگو (CCHF) از عفونتهای ویروسی در کشور میباشد که از طریق گزش کنه یا ذبح غیربهداشتی دام و قطعهقطعه کردن گوشت یا تماس با ترشحات و خون بیمار مبتلا اتفاق میافتد. در سال گذشته، ۷۹ مورد تشخیص داده شده و ۵ مورد از آنها منجر به مرگ شده است.
بیشترین موارد بیماری در استان سیستان و بلوچستان و کرمان اتفاق افتاده است. مهمترین اقدام پیشگیری، ذبح دام در کشتارگاه و عدم دستکاری کنه و مراجعه فوری در موارد مبتلا به تب در موارد تماس ذکر شده است.
تب مالت و ثبت حدود ۲۰ هزار مورد در کشور
تب مالت از بیماریهای عفونی باکتریایی شایع در کشور است که مهمترین راه ابتلای آن استفاده از فرآوردههای لبنی غیر پاستوریزه و غیر بهداشتی و تماس با دامها است. ۱۹ ۹۷۲ مورد (میزان بروز ۲۳ در صد هزار نفر) در سال ۱۴۰۳ در کشور شناسایی شده است که بیشترین موارد در استانهای خراسان رضوی و آذربایجان غربی و شرقی و اردبیل گزارش شده است.
پیشگیری از ابتلا به این بیماری علاوه بر مصرف فرآوردههای لبنی پاستوریزه و استفاده از فرآوردههای دامی مورد تأیید سازمان دامپزشکی، واکسیناسیون دامها بر علیه بروسلوز در دام توسط دامداران است.
۸ ۲۶۷ مورد سالک در کشور / سالک در ۱۹ استان بومی است
لیشمانیوز پوستی (سالک) از طریق گزش پشه خاکی منتقل میشود و در ۱۹ استان کشور بومی است. ۸ ۲۶۷ مورد (میزان بروز ۱۰ در صد هزار نفر) در سال ۱۴۰۳ شناسایی شده است. بیشترین موارد از استانهای اصفهان، خراسان رضوی و فارس گزارش شده است.
متأسفانه موارد بیماری در سایر استانها هم به دلیل مسافرت به استانهای آلوده شناسایی شده است. حدود دو ماه پس از گزش پشه خاکی یک جوش کوچک ایجاد شده و سپس زخم میکند. در صورت ایجاد هر ضایعه پوستی، افراد باید پیش از ۱۰ روز به مراکز خدمات جامع سلامت برای تشخیص و درمان رایگان مراجعه کنند.
سیاه زخم؛ بیماری بومی و ثبت ۱۴۲ مورد پوستی
سیاه زخم نیز در ایران بومی است و عمدتاً به دنبال تماس مستقیم با دام آلوده یا مصرف گوشت و فرآوردههای آلوده و یا تنفس هوای آلوده در اصطبل دارای دام بیمار در انسان بیماری ایجاد میکند. سال گذشته، ۱۴۲ مورد سیاه زخم پوستی ثبت شد که بیشترین موارد از استانهای آذربایجان غربی، اصفهان و چهارمحال و بختیاری شناسایی شده است و همگی بهبود یافتهاند.
شناسایی ۷۰۶ مورد لپتوسپیروز
لپتوسپیروز عفونت باکتریایی است که مخزن اصلی آن موشها و سایر حیوانات میباشند. این بیماری در کشاورزان به ویژه شالیکاران شایع است و موارد مبتلا از طریق تماس پوست با آب یا خاک آلوده منتقل میشود. در سال گذشته، ۷۰۶ مورد شناسایی شده است که بیشترین موارد از استانهای گیلان، مازندران، گلستان و خوزستان گزارش شده است. رعایت نکات بهداشتی در هنگام تماس با آب و مصرف آن در پیشگیری از این بیماری بسیار ضروری است.
۸ ۳۸۹ مورد مارگزیدگی و مرگ ۵ نفر
مارگزیدگی از آسیبهای شایع در کشور است که سال گذشته ۸ ۳۸۹ مورد (میزان بروز ۱۰ در صد هزار نفر) شناسایی شد و موجب مرگ ۵ نفر شده است. بیشترین موارد در استانهای سیستان و بلوچستان، خوزستان و کرمان اتفاق افتاده است. در صورت مارگزیدگی باید بلافاصله به نزدیکترین مرکز خدمات جامع سلامت یا بیمارستان مراجعه کرد.
عقربزدگی با بروز بالا؛ ۸۱ هزار مورد و ۴ مرگ
عقربزدگی در ایران میزان بالایی دارد؛ سال گذشته ۸۱ ۴۰۶ مورد (میزان بروز ۹ در صد هزار نفر) با ۴ مرگ ثبت شده است. بیشترین موارد از خوزستان، سیستان و بلوچستان، کرمان و هرمزگان گزارش شده است. در صورت عقربزدگی نیز باید بلافاصله به نزدیکترین مرکز خدمات سلامت یا بیمارستان مراجعه کرد.
تیفوئید در ایران
تیفوئید یا حصبه، یک بیماری باکتریال سیستمیک است که شروعی تدریجی دارد و با تب ممتد، سردرد، بیاشتهایی، کندی نبض، بزرگی طحال، لکههای قرمز روی تنه، سرفه خشک و یبوست یا اسهال همراه است. بر اساس برآورد سازمان جهانی بهداشت، سالانه حدود ۹ میلیون نفر به تیفوئید مبتلا میشوند و ۱۱۰ هزار نفر جان میبازند.
شناسایی ۵۵۷ مورد مشکوک، محتمل و قطعی تیفوئید و کاهش ۵۲٪ نسبت به ۱۴۰۲
سال ۱۴۰۳ در مجموع ۵۵۷ مورد گزارش شده که نسبت به ۱۱۷۱ مورد سال ۱۴۰۲، ۵۲.۵ درصد کاهش داشته است. ۶۸ درصد مبتلایان در مناطق شهری و ۵۳.۶۸ درصد زن بودهاند. ۱۲۰ مورد قطعی پس از تأیید آزمایشگاه مرجع ثبت شده است. در ۶.۷ درصد بیماران قطعی، منبع آب آشامیدنی غیرایمن و در همین میزان توالت غیربهداشتی گزارش شد.
ثبت ۶ ۵۳۶ مورد دیسانتری (اسهال خونی)
سال ۱۴۰۳، ۶ ۵۳۶ بیمار با تابلو دیسانتری به نظام مراقبت گزارش شده است. ۵۲.۷ درصد مبتلایان کودکان زیر ۱۰ سال و ۶۰ درصد موارد در شش ماه نخست سال بوده است. نرخ بستری ۵۸.۰۵ درصد برآورد شد. رعایت بهداشت دست و مصرف آب سالم از مهمترین اقدامات پیشگیری است.
وضعیت طغیان بیماریهای منتقله از آب و غذا در ۱۴۰۳
سال گذشته ۴ ۵۱۲ طغیان بیماریهای منتقله از آب و غذا ثبت شد که ۲۲ ۳۷۵ بیمار، ۱ ۵۲۹ بستری و ۲۷ مرگ در پی داشت. ۷۷ درصد طغیانها خانگی و ۶۸ درصد در نیمه نخست سال رخ داده است. سندرم اسهال حاد آبکی و مسمومیت غذایی شایعترین تابلوی بالینی بودهاند.
نتایج ویروسهای تنفسی شناساییشده (خرداد ۱۴۰۴)
در خرداد ۱۴۰۴، کووید‑۱۹ با ۱۱.۷ درصد در صدر ویروسهای در گردش بود؛ پس از آن، رینوویروس با ۵.۴ درصد و ویروسهای پاراانفلوانزا و متاپنوموویروس (HMPV) با ۴.۵ درصد قرار دارند.
وضعیت تب دنگی، چیکونگونیا و زیکا در کشور
تا ۷ تیر ۱۴۰۴، ۲۲۲ بیمار تب دنگی در کشور شناسایی شده که ۲۱۵ مورد بومی چابهار هستند. در ۱۴۰۳ نیز ۱ ۱۲۶ مورد تب دنگی ثبت شد (۹۲۲ مورد انتقال محلی). در همان سال، ۵ مورد چیکونگونیا (همگی با سابقه سفر خارجی) شناسایی شد و موردی از زیکا گزارش نشد.
پایش ناقلین پشه آئدس
پشه Aedes aegypti در هرمزگان، سیستان و بلوچستان، بوشهر و فارس و پشه Aedes albopictus در گیلان، مازندران، اردبیل و آذربایجان شرقی گزارش شده است. مراقبت حشرهشناسی در مبادی مرزی ادامه دارد.
- نویسنده : رویا نوری
- منبع خبر : سلامت رسانه
