به گزارش سلامت رسانه، در روزهای گذشته، وقوع طوفانهای گردوغبار در مناطق مختلف کشور از جمله تهران، موجب افت کیفیت هوا، تعطیلی برخی مراکز آموزشی و بروز مشکلات تنفسی برای شهروندان شده است. این پدیده که همزمان در چند استان دیگر نیز مشاهده شده، بار دیگر بحران ریزگردها را در ایران برجسته کرده است.
بر اساس ارزیابیهای کارشناسی، منشأ گردوغبار در مناطق غربی کشور عمدتاً به کانونهای خارجی مانند عراق و سوریه بازمیگردد، اما در نواحی مرکزی از جمله استانهای قم، مرکزی، قزوین و تهران، منشأ داخلی دارد و از زمینهای کشاورزی رهاشده، دشتها و تالابهای خشکشده برخاسته است.
محسن موسوی خوانساری، فعال حوزه محیطزیست، با اشاره به وضعیت بحرانی تالابهای مرکزی کشور اظهار کرد: گردوغبار اخیر در تهران عمدتاً از دریاچه نمک قم برخاسته است. وی افزود: اگرچه تالاب صالحیه نیز در افزایش آلودگی هوا نقش دارد، اما نمیتوان تمام این پدیده را به آن نسبت داد.
او با اشاره به سه منشأ اصلی گردوغبار در کشور گفت: کانونهای خارجی در عراق و سوریه، کانونهای داخلی مانند تالاب صالحیه، و دریاچه نمک قم که بهدلیل عدم تأمین حقابه از رودخانههایی نظیر جاجرود، کرج، شور و قرهچای، بهطور کامل خشک شده است، از جمله منابع اصلی این بحران هستند.
وی ادامه داد: احداث سه سد بر روی رودخانه شور شامل سد کینهورس در ابهر، سد نهب در تاکستان و سد بالاخانلو در بوئینزهرا، موجب کاهش شدید روانآبها شده و ابتدا تالاب صالحیه و سپس بخشهایی از دریاچه نمک قم را خشک کرده است. به گفته او، گردوغبار مشاهدهشده در کرج، قزوین، قم و تهران، عمدتاً ناشی از این خشکیهاست.
این فعال محیطزیست همچنین به وضعیت تالاب بندعلیخان در جنوب ورامین اشاره کرد و گفت: این تالاب بهطور کامل خشک شده و ورود پسابهای صنعتی از مناطقی مانند چرمشهر، آن را به کانونی سمی برای گردوغبار تبدیل کرده است. وی هشدار داد که ذرات برخاسته از این تالاب حاوی مواد خطرناکی مانند آرسنیک و سیانور هستند.
عضو هیئتمدیره انجمن آب و خاک پایدار ایران با تأکید بر لزوم تأمین حقابه دریاچه نمک قم اظهار داشت: مدیریت حوزه آبریز فلات مرکزی باید برای تأمین حدود ۱۵۰ تا ۱۷۰ میلیون مترمکعب آب مورد نیاز این دریاچه از رودخانههای اطراف تصمیمگیری کند. او افزود: رهاسازی آب در بالادست میتواند ابتدا به احیای تالاب بندعلیخان و سپس به دریاچه نمک قم کمک کند.
وی در ادامه با اشاره به راهکارهای مکمل مقابله با گردوغبار از جمله کاشت گونههای گیاهی مقاوم گفت: اصل ماجرا مدیریت صحیح منابع آب است. به گفته او، حتی در سالهای خشک نیز باید بخشی از منابع آبی به محیطزیست اختصاص یابد.
این کارشناس با انتقاد از سیاستهای اخیر در حوزه آب گفت: متأسفانه در سالهای گذشته به بهانه خشکسالی، محیطزیست بهکلی نادیده گرفته شده و آب صرفاً به مصارف شهری اختصاص یافته است. او تأکید کرد که باید به تعادل بازگشت و سهم محیطزیست را در تخصیص منابع آبی لحاظ کرد.
موسوی خوانساری در پایان هشدار داد: حدود ۹۰ درصد تالابهای فلات مرکزی خشک شدهاند و این موضوع به فجایع زیستمحیطی منجر شده است. وی افزود: نبود هماهنگی میان وزارتخانههای نیرو، جهاد کشاورزی و سازمان حفاظت محیطزیست در کاهش مصرف آب، از دلایل اصلی این بحران است.
- نویسنده : محمدرضا جنیدی فرد
- منبع خبر : سلامت رسانه
